Fascisme is een sluipend gift. Het is momenteel volop in opmars in de Verenigde Staten. Goddank is er tegenreactie. Steeds meer Amerikanen doen wat ze kunnen om een dam op te werpen tegen Donald Trump en zijn entourage. Om Bruce Springsteen (76) maar te noemen. Al leeft de vrees dat het bijna te laat is. De uitzending van ‘De Afspraak’ met Geert Mak en Christophe Busch op 28 januari legde de vinger op de wonde.
Het zijn uiteindelijk de Amerikanen zelf die het voortschrijdende fascisme in hun land zullen moeten tegenhouden. Wij kunnen Trump een belachelijke vent vinden. Maar hij is machtig. Mak en Busch voorzien de mogelijkheid dat hij de tussentijdse verkiezingen van november 2026 niet zal laten doorgaan. En dan zal het hek van de dam zijn. Dan houden de V.S. op een democratie te zijn.
Daar kunnen wij toch niets aan doen? Onze eerste verantwoordelijkheid is om het fascisme in eigen land tegen te houden. Maar dat is niet de bekommernis van de meeste mensen. Want, zeggen ze, wij hebben er geen last van. Wie er wel last van (zullen) hebben zijn de activisten, de politici, mensen die met die extreemrechtsen in aanvaring komen. Ja, die riskeren wel wat. Wij niet, want we houden ons koest. We trekken ons geen politiek aan…
Predikant Martin Niemöller drukte het zo uit:
“Toen de nazi’s de communisten arresteerden, heb ik gezwegen;
ik was immers geen communist.
Toen ze de sociaaldemocraten gevangenzetten, heb ik gezwegen;
ik was immers geen sociaaldemocraat.
Toen ze de vakbondsleden kwamen halen, heb ik niet geprotesteerd;
ik was immers geen vakbondslid.
Toen ze de Joden opsloten, heb ik niet geprotesteerd;
ik was immers geen Jood.
Toen ze mij kwamen halen
was er niemand meer, die nog protesteren kon.”
Mens zijn en dus ook christen zijn, is moedig zijn. Opstaan uit je inertie. Waarschijnlijk moeten we medestanders zoeken. We mogen het in elk geval niet te ver laten komen. Want eens kan er een ‘point of no return’ komen. Voor de VS wordt dat wellicht november 2026. Wanneer voor ons?