De ene oorlog is nog niet voorbij en een andere is al begonnen. Oekraïne, Gaza, Soedan, Iran,… En met ‘oorlog’ bedoelen we hier moordpartijen met honderdduizenden doden, verminkten en getraumatiseerden. Waaronder al die kleine kinderen. Willem Vermandere zei het van de soldaten van 110 jaar geleden: altijd iemands vader, altijd iemands kind. Wij hebben het hier over de laatste vier jaren: 2022-26 dus. In wat voor waanzinnige wereld leven wij?
Oorlogen doen mensen geloven dat ze conflicten oplossen door de tegenstander uit te schakelen, te doden dus. Moeten femiciden ons dan verwonderen? In België sterven er per maand gemiddeld twee vrouwen door partnergeweld. Velen laten zich, ook in hun dagelijks leven, meeslepen door de brutale omgangsvormen van de groten der aarde. Een algemene verruwing dus.
Hoe daartegenin gaan? Ten eerste door compassie, intens medeleven, empathie. Stel je in de plaats van die ander… Ten tweede door waarachtige communicatie. En dat zowel met de mens die naast je leeft als met mensen die je vreemd zijn.
Een prachtig leidraad om er onze persoonlijke conflicten mee te lijf te gaan. Maar de grote conflicten gaan we er niet mee oplossen. Er moet een mentaliteitsverandering komen niet alleen op plaatselijk, maar ook op wereldschaal.
Kunnen de grote levensbeschouwingen hiertoe bijdragen? Die zijn in crisis. Mensen zijn hun houvast kwijt. Het moreel kompas van de machtigste mogendheden draait zot. Die grote levensbeschouwingen moeten hun opdracht herontdekken. De eigen levensfilosofie uitdiepen. Over alle grenzen heen de ‘gouden regel’ propageren en in de praktijk brengen: “Behandel anderen zoals je door hen behandeld wilt worden.”
Dit is een prima basis om te gaan samenwerken: katholieken, protestanten, orthodoxen, moslims, joden, boeddhisten, vrijzinnigen en de menigte agnosten. Om dan met vereende krachten druk uit te oefenen op de politieke machthebbers. Want hoe zit het met die machthebbers?
* * *
“Het kan me echt niets schelen”: zo luidde de reactie van Donald Trump toen de voorzitter van de Iraanse voetbalbond opperde dat Iran mogelijks niet zal deelnemen aan het Wereldkampioenschap voetbal. Intussen heeft Trumps vriend, FIFA-baas Gianni Infantino, beslist dat Iran er deze zomer in de Verenigde Staten wel mag bij zijn. Het komt er op 21 juni 2026 uit tegen België.
Wat zoveel erger is: Trump ligt ongetwijfeld evenmin wakker van de meer dan vijftienhonderd doden die sinds 28 februari gevallen zijn door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen in Iran. Sindsdien bestoken verschillende landen in die regio elkaar met raketten en drone-aanvallen. Zouden die doden hem wél kunnen schelen? Amnesty International noemt de bescherming van burgers absolute prioriteit. Trump en Netanyahu hebben duidelijk andere prioriteiten. Mairav Zonszein van de denkgroep International Crisis Group zegt het zo: “Netanyahu is niet geïnteresseerd in wat er gebeurt nadat hij chaos heeft veroorzaakt. Zijn grootste zorg is zijn politieke overleven en militaire macht.”
“Het kan me echt niets schelen”: op deze uitspraak hebben deze twee staatshoofden geen patent. Onze eigen ministers Theo Francken en Anneleen Van Bossuyt (beiden N-VA) spreken – en vooral handelen – in dezelfde zin.
Ondervraagd over de Belgische positie ten aanzien van de oorlog in Iran antwoordde eerstgenoemde: “We moeten kijken naar ons eigen belang”. Dit zei hij op 3 maart in een interview in ‘De Ochtend’ van radio 1. Iran zit op een olievoorraad, ging hij verder. En dus is een prowesters Iran in ons eigen belang. Dan wordt het een markt die voor ons opengaat. ‘In ons eigen belang’: Francken herhaalde de uitdrukking tot vervelends toe. Het lot van de Iranese bevolking kwam bij hem niet ter sprake. Georges-Louis Bouchez zei het even duidelijk op 5 maart in de Kamer: “Deze oorlog is ook in ons belang”.
Minister Van Bossuyt van haar kant trekt zich niets aan van de uitspraak van het Grondwettelijk Hof. Zij had, als minister van Migratie, beslist om de opvang van asielzoekers te weigeren als ze eerder asiel hebben gekregen in een ander EU-land. Hun recht op materiële hulp werd beperkt. Het Grondwettelijk Hof trok echter in februari minstens tijdelijk een streep door deze regeling.
Van Bossuyt liet weten dat ze toch doorzet met de opvangstop van asielzoekers. “De druk op onze samenleving en op het terrein is immens” zegt ze. Daar willen wij toch een groot vraagteken bij plaatsen. De advocaten die de asielzoekers vertegenwoordigen noemen haar arrogant en respectloos: “Ze negeert compleet dat we in een rechtsstaat leven.” Grondwetspecialist Patricia Populier is niet minder verontwaardigd: “Iedereen heeft de mond vol van wat Trump in de VS doet, maar dit is exact hetzelfde. In een rechtsstaat hoort iedereen, dus ook ministers de uitspraak van rechters te volgen.”
En dus geven ook onze eigen ministers te verstaan: “Die mensen kunnen ons echt niets schelen.” Wie van deze politici durft het nog hebben over onze Westerse christelijke waarden?
Op 6 maart was Tom Van Grieken dan te gast in ‘De afspraak op vrijdag’. Ook voor hem is het ‘eigen belang’ hét criterium om over de oorlog in het Midden-Oosten te oordelen. Maar van hem hadden we natuurlijk niets anders verwacht.
Daartegenover horen we een gans ander geluid bij Marc Reynebeau (opinie in De Standaard van 11 maart 2026): De Wever zei “reserves” te koesteren bij het internationaal recht, omdat die theocratie in Teheran bepaald geen modelleerling in het internationaal recht kan zijn. Wat een denkfout is: een rechtsorde kan haar – ja , ook morele – superioriteit net bewijzen in de vertuiging waarmee ze wordt gehandhaafd.
De rechtsorde beschermt, net als het evangelie, het leven van iedere mens. Daar mogen we geen duimbreed van af wijken.
